Yıllık Gelir Sigortası Hakkında Ne Biliyorsunuz

Yıllık Gelir Sigortası Hakkında Ne Biliyorsunuz

Yıllık Gelir Sigortası Hakkında Ne Biliyorsunuz

Yıllık hayat sigortalarında ve bireysel emeklilik sigortalarında sigorta aktüerleri tarafından dikkate alınan ve son derece önemli olan bir tablo bulunmaktadır:

Mortalite tablosu.

Bu tablolar, yaşam ve ölüm istatistikleri baz alınarak hazırlanmaktadır ve her bir yaşta bir yıl içinde kaç kişinin öleceği veya kaç kişinin hayatta kalacağı öngörülmektedir. Her ülkenin kendi demografik özelliklerine göre mortalite tabloları farklılık göstermektedir.

Yıllık Gelir Sigortası’nın temelinde de sigortalı kişilerin uzun yaşama riski bulunmaktadır.

Aslına bakılırsa, bireysel emeklilik sistemi, devlet tarafından sağlanan sosyal güvenlik sistemini destekleyen ve tamamlayan bir sistemdir. Yoksa devletin sağladığı emeklilik maaşının yerini alan bir sistem değildir. Üstelik devlet bu bireysel emeklilik sistemini özendirmek ve yaygınlaşmasını sağlamak için, 2013 yılında devlet katkı payı uygulamasını başlatmıştır. Bu şekilde katılımcıların bireysel emeklilik hesaplarında, kendi yatırdıkları katkı paylarının yüzde 25 daha fazlası davelet tarafından ödenmekte ve birikime giden tutar ciddi bir büyüklüğe ulaşmaktadır. Ancak bu uygulama ile sisteme katılımlar büyük oranda artmış olsa bile, sistem beklendiği gibi bir emeklilik sistemi olmak yerine bir yatırım aracı şekline dönüşmüştür.

İşte Yıllık Gelir Sigortası uygulaması, sistemi yeniden asıl amacına döndürmek, yani emeklilik yaşamında insanlara ikinci bir gelir imkanı yaratmak ve refah seviyelerini yüksek tutmak için, başka bir ifade ile sistemi rayına oturtmak için getirilmiştir.

Yıllık hayat sigortasının yaptırılma amacı, bireysel emeklilik sisteminde emeklilik hakkını kazanan kişilere ölünceye kadar emeklilik maaşı alma hakkını vermektedir. İşte yazının girişinde bahsedilen sigortalı kişilerin uzun yaşama riski bu nedenle sigorta şirketleri açısından önemli bir risktir. Çünkü sigorta şirketleri bu risk karşığında teminat vermektedir.

Yıllık Gelir Sigortaları Yönetmeliği Ne Getirmektedir?

Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından 2015 yılı Nisan ayında Yıllık Gelir Sigortaları Yönetmeliği çıkarılmıştır. Bu yönetmelik, yıllık gelir sigortaları ile ilgili faaliyetlerin düzenlenmesi, kontrol edilmesi ve gözetim altında tutulması amacı ile çıkarılmıştır ve bu yöndeki çalışmaların usul ve esaslarını düzenlemektedir.

Yönetmeliğe göre, insanların bireysel emeklilik sisteminde biriktirdikleri ya da diğer kaynaklardan elde ettikleri birikimler karşılığında sigorta şirketleri, ömür boyu veya belli bir süre için düzenli ödeme yapabileceklerdir.

Burada önemli olan nokta birikimin kaynağının önemli olmamasıdır. Yani insanlar bireysel emeklilik şirketlerinde açtıkları emeklilik hesaplarında bu birikimi sağlamış olabilirler, ya da diğer kaynaklardan sağladıkları birikimleri bu sigortanın konusu yapabilirler.

Sözü edilen yönetmelik, hem Sigortacılık Kanunu’na hem de Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu’na dayanmaktadır ve mevcut bireysel emeklilik sistemine yapısal anlamda büyük bir değişiklik getirmiş olmaktadır.

Bilindiği gibi mevcut bireysel emeklilik sisteminde katılımcılar, on yıllık katkı payı ödeme sürelerini tamamlamak ve ellialtı yaşı doldurmuş olmak koşulu ile sistemde emeklilik hakkını elde etmiş olmaktadır ve bu noktada karşılarında birkaç seçenek bulunmaktadır. İsterlerse katılımcılar toplam birikimlerinin tamamını alarak sistemden çıkabilirler. Ya da katılımcılar belirledikleri bir süre için emekli maaşı talep edebilirler. Bu durumda bireysel emeklilik şirketi, talep edilen süre için, ne kadar emekli maaşı ödeneceğini hesaplar. Veya katılımcılar belli bir tutarın emekli maaşı olarak ödenmesini talep edebilirler. Bu durumda da bireysel emeklilik şirketi, talep edilen emekli maaşını ne kadar süre ödeyeceğini hesaplar. Katılımcıların bir seçeneği de birikimlerinin bir kısmını almak ve kalan birikim miktarı üzerinden, yukarıda açıklandığı şekilde belli bir süre veya belli bir miktar emekli maaşı ödenmesini talep etmektir.

Görüldüğü gibi sistemde katılımcıların ömür boyu emekli maaşı talep edebilecekleri bir seçenek bulunmuyordu. Yıllık Gelir Sigortası uygulaması ile katılımcılar bu imkanı bulmuş olmaktadır.

Bütün Sigorta Şirketleri Yıllık Gelir Sigortası Yapabilecek mi?

Yıllık Gelir Sigortaları Yönetmeliği’ne göre, ülkemizde bulunan ve hayat dalında faaliyet gösteren bütün yerli ve yabancı sigorta şirketleri yıllık gelir sigortası poliçesi düzenlemeye yetkili kılınmıştır. Ancak yıllık gelir sigortası düzenlemek isteyen sigorta şirketlerinin Hazine Müsteşarlığı’na yazılı olarak başvurmaları gerekmektedir.
Hazine Müsteşarlığı, yapılan başvuruları iki yönden değerlendirmeye alacaktır:

Sigorta şirketinin bilgi işlem altyapısı bu uygulama için yeterli midir?

Sigorta şirketi, idari ve mali açıdan yeterli midir?
Bunun yanı sıra sigorta şirketleri, yıllık gelir sigortası poliçeleri ile ilgili yükümlülüklerini yerine getirmeye yetecek miktarda bir varlık bulundurmak zorundadırlar. Hazine Müsteşarlığı bu konudaki esasları ayrıca belirlemiştir.
Ayrıca yıllık gelir sigortası yapacak sigorta şirketleri kendi web sitelerinde, yıllık gelir sigortası ürünleri ile ilgili bütün ayrıntıları vermek ve sigorta yaptıran kişilerin şu bilgilere ulaşmasına imkan tanımak zorundadır:

Yıllık gelir sigortası sözleşmelerinin teminatları
Ödenen ve ödenecek gelir tutarları
Varsa kar payı uygulaması
Matematik karşılık tutarları
Yapılan kesintiler
Ürün tanımına giren diğer bütün güncel bilgiler

Sigorta Şirketlerinin Yükümlülükleri
Nelerdir?

Yıllık gelir sigortası poliçesi düzenleyen sigorta şirketleri, poliçenin birinci sayfasında ve en düşük on dörtlük fontlar kullanarak şu bilgileri yazmak zorundadır:

Aylık, üç aylık, altı aylık veya yıllık dönemlerde sigortalı kişiye ödenecek olan emekli maaşı miktarı
Takip eden yıllarda ödenecek emekli maaşı miktarının hesaplanma yöntemine dair esaslar
Sigorta şirketinin üstlendiği başka yükümlülükler
Yıllık gelir sigortası yaptıran kişilerin endişe edeceği bir konu, ilgili sigorta şirketinin batması olabilir. Bireysel emeklilik sisteminde katılımcıların haklarını korumak ve sistemin etkin ve güvenilir bir şekilde çalışmasını sağlamak amacı ile Hazine Müsteşarlığı’nın gözetiminde Emeklilik Gözetim Merkezi kurulmuştur. Bu merkez bireysel emeklilik şirketlerinden gelen bilgileri değerlendirerek, bu bilgilerin emeklilik sözleşmelerine, emeklilik planlarına ve yasal düzenlemelere uygun olup olmadığını kontrol etmektedir. Bunun yanı sıra sigorta şirketlerinin mali yapılarını da denetlemektedir. Herhangi bir tutarsızlık tespit edilirse durum Hazine Müsteşarlığı’na raporlanmaktadır. Bu şekilde Hazine Müsteşarlığı tarafından sigorta şirketleri ve bireysel emeklilik şirketleri kontrol altında tutulmaktadır.

Yıllık Gelir Sigortası Yaptırmak Riskli midir?

Sigorta sisteminin olduğu her yerde risk vardır. Sigorta şirketleri, riskleri satın alan şirketlerdir. Bu risklerin başında da aktüeryal risk ve fonlama riskleri gelir.

Aktüeryal risk, ömür boyu maaş talep eden sigortalı kişilerin, beklenen ömür sürelerinden daha uzun yaşaması durumunda ortaya çıkar. Bütün hesaplamalar mortalite tabloları esas alınarak yapılmakta ve ortalama ölüm yaşı istatistikleri kullanılmaktadır. Sigortalı kişi eğer bu varsayımlardan daha uzun yaşarsa, sigorta şirketi emekli maaşı ödemeye devam edeceği için, bilançosunda teknik zarar yazmaya başlayacaktır.

Sigorta şirketlerini asıl düşündüren konu fonlama riskidir. Bugünkü koşullarda devletin çıkardığı en uzun vadeli iç borçlanma senetlerinin süresi on yıldır. Oysa yıllık gelir sigortası uygulaması ile sigorta şirketleri açısından daha uzun bir fonlama ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Hazine Müsteşarlığı, bu yönde çalışmalara başlamıştır. Yakında sigorta şirketleri ve bireysel emeklilik şirketlerinin beklentileri doğrultusunda, 20-25 yıl vadeli devlet tahvilleri çıkarılmış olacaktır. Ancak bu yöndeki çalışmalar henüz tamamlanmış değildir.
Ancak işe sigorta yaptıran kişiler açısından bakılacak olursa risk, sigorta şirketinin veya bireysel emeklilik şirketinin mali durumunun bozulması ve maaş ödemelerini yapamaz duruma gelmesidir. Bu noktada yukarıda açıklandığı gibi Hazine Müsteşarlığı, gerekli denetim ve gözetim mekanizmalarını kurmuştur. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi ve bu merkeze bağlı faaliyet gösteren Emeklilik Gözetim Merkezi, gerekli denetimleri ve takipleri yapmaktadır. Sigorta şirketlerinin ya da bireysel emeklilik şirketlerinin faaliyetlerinde herhangi bir olumsuz durum tespit edildiği anda, Hazine Müsteşarlığı duruma müdahale etmeye ve gerekli önlemleri almaya yetkilidir.
Böyle olduğu için yıllık gelir sigortası yaptırıp yaptırmamanın katılımcılar açısından herhangi bir riski bulunmamaktadır. Bu sigortayı yaptırmayan kişiler açısından tek risk, ömür boyu emekli maaşı beklentileri varsa bunu alamamak olacaktır. Çünkü belli bir süre için veya belli bir miktar için emeklilik talep edilmesi halinde, süre bittiği zaman emekli maaşı ödemesi de bitmiş olacaktır.

Yıllık Gelir Sigortası Yaptırmak İsteyen Kişiler Ne Talep Etmeli?

Yıllık Gelir Sigortası Yaptırırken Dikkat Edilecekler

Yıllık gelir sigortası yaptırmak isteyen kişiler, herşeyden önemlisi ne beklediklerini iyi değerlendirmek zorundadırlar. Bunun için de örneğin bulundukları yaşa göre sigorta şirketlerinin sundukları ürünlerin özelliklerini iyi bilmek gerekiyor. Sigorta şirketleri tarafından yapılacak kesinti oranları veya tutarlarının mutlaka sorgulanması gerekiyor. Sigorta şirketlerinin garanti ettiği minimum bir faiz oranının olup olmadığının, varsa bu oranın ne olduğunun ve ne kadar süre için geçerli olduğunun bilinmesi gerekiyor. Sigortadan erken ayrılma imkanının olup olmadığının, varsa koşullarının ne olduğunun anlaşılması gerekiyor. Hatta erken ayrılma durumunda bir ceza uygulanıp uygulanmayacağının sorulması gerekiyor.

Her sigora şirketinin, mevcut yasal düzenlemelerin dışına çıkmadan kendi uygulama esaslarını belirleme özgürlükleri var. Bu nedenle yukarıda sıralanan ve akla gelen her noktanın baştan görüşülmesi gerekmektedir.

Yıllık Gelir Sigortası Uygulamasında Kafaya Takılanlar

Bireysel emeklilik sistemi içinde 100 bin TL tutarında bir birikim olsun. Bunun tamamı için yıllık gelir sigortası yaptırmak mümkün müdür? Evet mümkündür. Yıllık gelir sigortası için birikimin ne şekilde yapıldığının bir önemi yoktur. Bireysel emeklilik şirketlerinde açılan bir emeklilik hesabında toplanan birkimin tamamı için veya bir kısmı için yıllık gelir sigortası yaptırılabilir. Hatta diğer kaynaklardan sağlanan birikimler için de sigorta yaptırılabilir.

Yıllık gelir sigortasında garanti süresi ve belirli süre kavramları ne anlama geliyor?

Garanti süresi, sigorta yaptıran kişinin ölmesi durumunda, sigortalı kişinin varisleri veya lehdarları açısından düzenli maaş almaya devam edilecek süreyi ifade etmektedir. Aksi halde sigorta ömür boyu veya belirli bir süre koşulu ile yapıldığı için sigortalı kişinin ölmesi durumunda maaş ödemeleri de durmaktadır. Belirli süre ise, emekli maaşının ödeneceği en uzun süreyi göstermektedir. Sigortalı kişinin bu süre içinde ölmesi durumunda ya da belirli sürenin tamamlanması durumunda maaş ödemeleri de durmaktadır.

Yıllık gelir sigortası için, birikim dışında düzenli başka bir prim ödemesi yapmak gerekli midir? Eğer yıllık gelir sigortası yaptıran kişi 56 yaşını tamamlamış ve en az on yıl katkı payı ödemişse, yani bireysel emeklilik sistemi içinde emeklilik hakkını elde etmişse, poliçe alınırken ödenecek sigorta priminden başka bir prim ödenmesi gerekmemektedir.

Yıllık gelir sigortası yaptırmak isteyen kişi garanti süresi belirlememişse veya 5 yıl belirlemiş ancak sigortalı kişi altıncı yılda ölmüşse, emekli maaş ödemelerinin durumu ne olur? Mirasçılara herhangi bir ödeme yapılır mı? Bir kere garanti süresi baştan belirlenmemişse ölüm ile birlikte emekli maaş ödemeleri de durur. Mirasçıların herhangi bir ödeme almaları mümkün değildir. Garanti süresi belirlenmiş ve ölüm bu süre içinde gerçekleşmişse, mirasçılar kalan garanti süresi boyunca emekli maaşı almaya devam ederler. Ancak garanti süresi geçtikten sonra ölüm olmuşsa, yine mirasçıların herhangi bir ödeme almaları mümkün değildir.

 

Yorum yapın