Bireysel Emeklilik Sisteminin Yapılanması Nasıldır

Bireysel Emeklilik Sisteminin Yapılanması Nasıldır

Bireysel Emeklilik Sistemi, 2001 yılında çıkarılan Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu’nun yürürlüğe girmesi ile birlikte faaliyete geçmiştir. Sistemin çalışmasında fonksiyonu olan ilgili kuruluşlar ve sistemin kurumsal yapısı şu başlıklar altında açıklanabilir:

  • Bireysel Emeklilik Şirketleri

  • Takasbank

  • Hazine Müsteşarlığı

  • Sermaye Piyasası Kurulu

  • Emeklilik Gözetim Merkezi

  • Bireysel Emeklilik Danışma Kurulu

  • Bireysel Emeklilik Aracıları

  • Emeklilik Yatırım Fonları

Bireysel Emeklilik Sistemi’nin sağlıklı ve güvenli bir şekilde çalışabilmesi için, bu sayılan kuruluşların hepsine düşen önemli görevler bulunmaktadır.

Bireysel Emeklilik Şirketleri

Bireysel Emeklilik Sisteminin Yapılanması Nasıldır
Bireysel Emeklilik Sisteminin Yapılanması Nasıldır

Bireysel emeklilik şirketleri, Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu’nun Emeklilik Şirketine İlişkin Düzenlemeler başlıklı dördüncü bölümünde düzenlenmiştir. Bu düzenlemelere göre, kurulan şirketin ticari ünvanında mutlaka “emeklilik” ifadesi bulunmak zorundadır. Şirket sadece bireysel emeklilik sisteminde faaliyet göstermek üzere kurulabilir ve emeklilik dalında izin almak zorundadır. Bu izni almak için Hazine Müsteşarlığı’na başvuru yapılır ve kuruluş izni Müsteşarlığın bağlı olduğu Bakanlık tarafından verilir. Bireysel emeklilik şirketleri, hayat ve ferdi kaza sigortası dallarında da ruhsat alabilirler. Şirket, Anonim Şirket olarak kurulmalıdır.

Şirketin kurucuları, tasfiyeye tabi olan bankerler, bankalar veya sigorta şirketleri olamazlar. Ayrıca kurucular, para ve sermaye piyasalarında faaliyet gösteren başka kuruluşularda yüzde onun üzerinde hisse sahibi olamazlar. İflas etmiş ya da ağır hapis veya beş yıldan çok hapis cezası almış olanlar kurucu olamazlar. Kısaca kurucular, emeklilik şirketi olmanın gerektirdiği mali güç ve itibara sahip olmalıdır.

Şirket kuruluş iznini aldıktan sonra bir yıl içinde Hazine Müsteşarlığı’ndan emeklilik dalında faaliyet ruhsatı almak zorundadır. Ruhsat almak için, iki yıl içinde yüzbinden fazla katılımcıya hizmet verecek şekilde bütün planlamalarını yapmış olmak zorundadır. Eğer izin alındıktan itibaren bir yıl içinde ruhsat alınmamışsa veya ruhsat için gerekli belgeler süresi içinde tamamlanmamış ise faaliyet izni kendiliğinden geçersiz olur.

Bireysel emeklilik şirketleri için bir başka zorunluluk da, faaliyet ruhsatı alındıktan sonra en geç üç ay içinde fon kurmak amacı ile Bireysel Emeklilik Danışma Kurulu’na yapılacak başvurudur. Bu başvuru zamanında yapılmazsa veya başvuru reddedilirse, şirketin kuruluş izni ve faaliyet ruhsatı geçersiz olur.

Bireysel emeklilik şirketleri, faaliyetleri ile ilgili olarak şu kuruluşların gözetim ve denetimi altındadırlar:

  • Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı

  • Emeklilik Gözetim Merkezi

  • Bağımsız dış denetim

  • Aktüeryal denetim

  • Şirket iç denetim unsurları

Takasbank

Takasbank, menkul kıymetlerin takası, saklaması ve uluslararası standartlara uygun olarak numaralandırılması ile görevli bir sektör bankasıdır. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından Merkezi Saklama Kuruluşu olarak kabul edilen Takasbank, aynı zamanda Borsa İstanbul’da gerçekleşen menkul kıymet alım satım işlemlerinin takası işlemlerini de gerçekleştirmektedir. Bu yüzden Emeklilik Yatırım Fonlarının Kuruluş ve Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Hakkında Yönetmelik, Takasbank’a saklama görevini vermiştir.

Takasbank’ın temel görevleri şunlardır:

  • Fon varlıklarını saklamak

  • Takas işlemlerinin yapılması için gerekli ortamı sağlamak ve kontrol etmek

  • Fon paylarını katılımcı bazında tutmak

  • Katılımcılara fon hesaplarında yatırıma yönlendirilecek katkı payı tutarları ile pay sayılarını fon bazında izleme imkanı vermek

  • Fon portföyünün belirlenen esaslar içinde yönetilmesini kontrol etmek

  • Portföy değerinin ve birim pay değerinin yönetmeliğe uygun şekilde hesaplandığını kontrol etmek

  • Fondan yapılan ödeme ve virman işlemlerini kontrol etmek

  • Bireysel emeklilik şirketine ve portföy yönetim şirketine, fon bilgilerini izleme imkanı sağlamak

  • Sermaye Piyasası Kurulu ve Hazine Müsteşarlığı tarafından istenecek her türlü bilgiyi elektronik ortamda sağlamak

Bireysel emeklilik şirketlerinin Takasbank’ta saklanan fonlara müdahale imkanı yoktur. Bu yüzden şirket iflas etse bile Takasbank’ta saklanan varlıklar ortadan kaybolmaz.

Hazine Müsteşarlığı

Hazine Müsteşarlığı, resmi sitesindeki tanımla, ekonomik kalkınmanın sağlanmasında öncü ve kurumsal yönetimde model olarak kabul edilen bir kuruluştur. Biresyel Emeklilik Sisteminin kurulması ve yönetilmesinde de etkilidir. Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu, Hazine Müsteşarlığı’nda şu görev ve sorumlulukları yüklemektedir:

  • Bireysel emeklilik sözleşmesine ve sözleşmede bulunacak hususlara ilişkin esasları, Sermaye Piyasası Kurulu’nun da görüşünü alarak belirlemek.

  • Bireysel emeklilik hesaplarından yapılacak giriş aidatları, yönetim giderleri ve fon işletim giderlerinin miktar veya oranları ve bunlara ilişkin esasları, Sermaye Piyasası Kurulu’nun da görüşünü alarak belirlemek.

  • Bireysel emeklilik hesaplarının bireysel emeklilik şirketleri arasında aktarımı ile ilgili esasları belirlemek.

  • Bireysel emeklilik şirketlerinin kuruluş izinlerini ve faaliyet ruhsatlarını vermek.

  • Bireysel emeklilik sirketlerinin halkı bilgilendirmeye yönelik ilan ve reklamlara ilişkin esasları belirlemek.

  • Bireysel emeklilik şirketlerini denetlemek.

  • Mevcut sigorta şirketlerinin bireysel emeklilik şirketine dönüşmesine ve faaliyet ruhsatı almasında yönelik esasları belirlemek.

  • Bireysel Emeklilik Danışma Kurulu’nun faaliyetlerini kolaylaştırmak amacı ile, belli konularda danışmanlık hizmeti vermek ve uygun görüş bildirmek.

Sermaye Piyasası Kurulu

Sermaye Piyasası Kurulu, resmi sitesindeki açıklamaya göre, şu amaçlarla kurulmuştur:

  • Tasarrufların menkul kıymetlere yatırılarak halkın ekonomik kalkınmaya etkin bir şekilde katılmasını sağlamak,

  • Sermaye piyasasının güven, açıklık ve kararlılık içinde çalışmasını sağlamak,

  • Tasarruf sahiplerinin hak ve çıkarlarının korunmasını düzenlemek ve denetlemek.

1981 yılında çıkarılan Sermaye Piyasası Kanunu ile kurulan Sermaye Piyasası Kurulu’nun bir görevi de, bireysel emeklilik fonlarının kuruluşunu ve işleyişi denetlemek ve portföy yönetim şirketlerinin yaptıkları işlemleri kontrol altında tutmaktır.

Bireysel Emeklilik Sistemi’nin çalışmasında fonksiyonu olan kuruluşlar ve sistemin kurumsal yapısı konusuna devam edilecektir.

Bireysel Emeklilik Sistemi ile ilgili yapılanmanın nasıl olduğu konusunda daha fazla açıklayıcı bilgi almak istiyorsanız, https://www.bireyselemeklilikbes.com/ web sitesine geliniz. En detaylı bilgileri burada bulacaksınız.