Bireysel Emeklilik Sistemi Nasıl Ortaya Çıktı

Bireysel Emeklilik Sistemi Nasıl Ortaya Çıktı

Sosyal güvenlik sistemi, son zamanlarda finansal açıdan çok sayıda güçlük ile karşılaşmaya başlamıştı. Dağıtım yönteminin esas olduğu mevcut sistemde, emekli kişilere yapılan maaş ve sağlık ödemelerinin, çalışan kişilerin gelirleri ile karşılanıyor olması başlıbaşına bir sıkıntı yaratmaktadır. Çünkü çalışan sayısındaki artış hızı, emekli sayısındaki artış hızının altında kalmıştır. Ayrıca sağlık ve tekonolojik alanda yapılan yenilikler ve gelişmeler, insanların ortalama ömür sürelerini uzatmış, yaşlı nüfusun sayısını arttırmıştır. Bu gelişmeler karşısında mevcut sistem kaynak sıkıntısı çekmeye başlamıştır.

Gerek bu finansal güçlükler ve gerekse arasıra yaşanan ekonomik krizler, mevcut sosyal güvenlik sistemini zorlamaya başlayınca, yeni bir emeklilik sisteminin temellerinin atılması hızlanmıştır. Bunda elbette, dünyada da emeklilik sistemlerinin yeniden yapılanmasının etkisi olmuştur. Dünya genelinde de, özellikle gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, yaşanılan sosyal, ekonomik ve demografik sorunlar çözümlense bile, mevcut sosyal güvenlik sistemlerinin tek başına yeterli olmayacağı ortaya çıkmıştır. Bu durum ülkemiz için de geçerlidir.

Ayrıca başka gerçekler de vardır. Örneğin,

  • Ülkemizde doğum artış hızı bir miktar düşmektedir ama ortalama yaşam süreleri uzamıştır.

  • Buna bağlı olarak bugün genç ağırlıklı olan nüfusumuz, gelecekte yaşlı ağırlıklı olacaktır.

  • Bugünün koşullarında sosyal güvenlik sistemi içinde aktif pasif dengesi zor sağlanmaktadır, ancak nüfusun yaşlanmasına bağlı olarak ilerideki yıllarda çok daha ciddi sorunlar çıkacaktır.

  • Bu da doğal olarak insanların emeklilik dönemlerinde refah seviyelerini düşürecektir.

Bütün bu gerçekler dikkate alındığında, sosyal güvenlik sisteminin yeniden yapılandırılması gerekmiştir ve bu çalışmalarda, bireysel emeklilik sistemi önemli bir yer tutmaktadır.

Bireysel Emeklilik Sistemi Nasıl Ortaya Çıktı ?
Bireysel Emeklilik Sistemi Nasıl Ortaya Çıktı ?

Bireysel Emeklilik Sistemi’nin kurulması, 2001 yılı Mart ayında çıkarılan Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu ile olmuştur. Kurulan Bireysel Emeklilik Sistemi, mevcut sosyal güvenlik sisteminin yerini alan bir sistem değildir, bu sistemin tamamlayıcısı olarak kurulmuştur. Çıkarılan yasanın amacı, insanların emekliliğe yönelik tasarruf etmelerini, bu tasarrufların yatırıma yönlendirilmesini, emeklilik döneminde ilave bir gelir sağlanmasını ve bu şekilde refah düzeylerinin arttırılmasını sağlamaktır. Aynı zamanda Bireysel Emeklilik Sistemi ile ekonomiye uzun vadeli kaynak yaratılmış olacak, istihdam arttırılacak ve bu şekilde ekonomik kalkınmaya katkıda bulunulmuş olacaktır.

Yasa hazırlanırken, şu sayılan kuruluşların görüş ve önerileri alınarak değerlendirme yapılmıştır:

  • Maliye Bakanlığı

  • Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

  • Hazine Müsteşarlığı

  • Sermaye Piyasası Kurulu

  • Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ve Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği (TÜSİAD) gibi meslek kuruluşları

  • İşçi ve işveren sendikaları

  • İlgili olabilecek diğer bütün kuruluşlar

Söz konusu kanunun yürürlüğe girmesi ile uygulanmasına başlanan Bireysel Emeklilik Sistemi’nin temel ilkeleri şunlardır:

  • Gönüllülük ilkesi esastır. Yani Bireysel Emeklilik Sistemi’ne katılım zorunlu değildir. İnsanlar tercih ederlerse bu sisteme girebilirler.

  • Sistem, devletin denetimi ve gözetimi altında olacaktır.

  • Bireysel emeklilik şirketleri, idari ve mali özerklige sahip kuruluşlardır.

  • Zorunlu olan sosyal güvenlik sistemi yine var olacaktır. Bireysel Emeklilik Sistemi, sadece tamamlayıcı bir sistemdir.

Kısaca ülkemizdeki sosyal güvenlik sisteminin yetersiz kalmaya başlaması yüzünden bireysel emeklilik şirketleri aracılığı ile Bireysel Emeklilik Sistemi kurulmuş olmaktadır. Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu uyarınca kurulan ve 2003 yılı Ekim ayında faaliyete geçen 11 adet bireysel emeklilik şirketi şunlardır:

  • Ak Emeklilik (bugün Avivasa Emeklilik ve Hayat)

  • Anadolu Hayat Emeklilik

  • Ankara Emeklilik (bugün Aegon Emeklilik ve Hayat)

  • Aviva Hayat ve Emeklilik (bugün Avivasa Emeklilik ve Hayat)

  • Başak Emeklilik (bugün Başak Groupama Emeklilik)

  • Fortis Emeklilik ve Hayat (bugün BNP Paribas Cardif Emeklilik)

  • Garanti Emeklilik ve Hayat

  • Koç Allianz Hayat ve Emeklilik (bugün Allianz Hayat ve Emeklilik)

  • Oyak Emeklilik (bugün NN Hayat ve Emeklilik)

  • Vakıf Emeklilik

  • Yapı Kredi Emeklilik (bugün Allianz Yaşam ve Emeklilik)

Ak Emeklilik ile Aviva Hayat ve Emeklilik şirketleri 2007 yılında birleşmiştir.

Bireysel Emeklilik Sistemi’nin nasıl ortaya çıktığı konusunda daha fazla açıklayıcı bilgi almak istiyorsanız, https://www.bireyselemeklilikbes.com/ web sitesine geliniz. En detaylı bilgileri burada bulacaksınız.