Risk Nedir Türleri Nelerdir

Risk Nedir Türleri Nelerdir

Risk Nedir Türleri Nelerdir

Risk nedir?

Riskin tanımı konusunda hoş bir anekdot vardır. Bir felsefe hocası sınavda öğrencilere riskin ne olduğunu sormuş. Bir öğrenci tam puan almış. Cevabı çok kısaymış öğrencinin. Boş kağıda sadece tek bir cümle yazmış: işte risk budur. Hoca bir başka sınavda tekrar aynı soruyu sormuş. Aynı öğrenci aynı cevabı yazmış yine. Ama bu defa sıfır almış. Bunun nedenini hocaya sorulduğunda aldığı cevap şu olmuş: aynı koşullarda aynı riski iki kere almak, aptallıktır.
Başta finansal kuruluşlar olmak üzere bütün kuruluşlar faaliyetleri sırasında çeşitli risklerle karşı karşıya kalırlar. Bu risklerin mutlaka olumsuz sonuçları olur. Hatta bazıları iflas ile yüz yüze gelebilir. Bu yüzden bütün kuruluşlar, faaliyetleri sırasında karşılarına çıkabilecek riskleri tanımlamalı ve olumsuz durumlardan korunmak için gerekli önlemleri almalıdır.

Bir zarar veya kayba neden olabilecek bir olayın ortaya çıkma olasılığına risk denir. Risk, tehlike ile eş anlamlı sayılır. İleride ortaya çıkma olasılığı olan, ancak meydana gelip gelmeyeceği kesin olarak bilinemeyen olaylardır.

Risk türleri

Riskleri sınıflandırmak için çeşitli kriterler kullanılır. Kuruluşların karşılaştığı riskler ile ilgili farklı sınıflandırma yöntemleri vardır. Aynı riskler için farklı tanımlamalar bile vardır.

Riskleri finansal açıdan, basit anlamda, sistematik ve sistematik olmayan riskler olarak ayırmak mümkündür:

  • Sistematik riskler, içinde bulunulan sistemden kaynaklanır. Bu nedenle de bütün şirketleri farklı derecelerde, ancak aynı yönde etkiler. Bu riskler kontrol edilemeyen risklerdir.
  • Sistematik olmayan riskler ise faaliyet gösterilen sektöre özgü faktörlerden doğar. Dolayısıyla sadece o sektördeki kuruluşları etkiler ve önlem alınması nispeten daha kolaydır.

Riskleri bir başka açıdan finansal riskler ve işletme riskleri olarak ayırmak mümkündür:

  • Finansal riskler, bir yatırımın olumlu veya olumsuz sonuçlanma olasılığını, ya da bir mali yükümlülüğün yerine getirilme olasılığını etkileyen risklerdir. Bu riskler dört çeşittir: piyasa riski, kredi riski, likidite riski ve operasyonel risk. Bunlardan piyasa riski sistematik riskler arasındadır. Diğerleri ise sistematik olmayan risklerdir.
  • İşletme riskleri ise kısaca mali başarısızlıktır. Bir işletmenin ilerideki karlılığını etkileyecek, gelecekteki yaşamını tehlikeye sokacak beklenmedik durumlardır.
Risk Nedir Türleri Nelerdir
Risk Nedir Türleri Nelerdir

Piyasaların bu kadar hareketli oluşu, ticaretin gittikçe küreselleşmesi, karmaşık finansal ürünler ve işlem türleri ve gelişen bilgi ve iletişim teknolojileri, beraberinde birçok yeni riskler de getirmiştir.

O zaman genel olarak riskleri beş gupta ele almak doğru olur: piyasa riski, kredi riski, likidite riski, yasal risk ve operasyonel risk.

• Piyasa riski

Yapılan yatırımların, piyasalarda meydana gelen dalgalanmalar yüzünden beklenen getiriyi sağlamaması riskidir. Piyasa riski, beraberinde başka risklerin de temelini oluşturur. Örneğin piyasadaki dalgalanmalar yüzünden faiz riski ortaya çıkabilir. Buna bağlı olarak likidite riski doğabilir ve bazı yükümlülüklerin vadesinde yerine getirilememesi riski çıkar. Bu durum itibar kaybı riski demektir.

Piyasa riskini, en fazla faiz oranlarının değişmesi ve döviz kurlarındaki değişimler doğurur. Bir de sürekli aynı kişi ve kuruluşlarla iş yapılması riski finansal riski tetikler.

• Kredi riski

Kredi riski, taraflardan birinin sözleşme koşullarına uymamasından kaynaklanır. Bu risk, karşı taraf yükümlülüklerini yerine getirmediği için ortaya çıkar ve sistemin bütününü ilgilendirdiği için de etkisi geniştir.

• Likidite riski

Bir kuruluş vadesi gelen borçlarını ödemeye yetecek kadar nakde sahip değilse likidite riski ortaya çıkar. Bunun yanında bir kuruluş, borçlarını ödemeye yetecek varlığa sahip olmasına rağmen, bu varlıklarını istediği anda nakde çeviremiyorsa, nakde çevirmekte zorluk yaşıyorsa ya da varlığı istenen sürede istediği değerle elden çıkaramıyorsa yine likidite riski söz konusudur.

• Yasal risk

Doğru olmayan veya yetersiz bilgi ve dokümantasyon yüzünden yaşanan yasal uyuşmazlıklar, yükümlülüklerin yerine getirilmesi konusunda yaşanan belirsizlikler, yasal düzenlemelerin yanlış yorumlanıyor olması ya da çalışanların yükümlülükleri zamanında ve gerektiği şekilde yerine getirmemesi yasal riskleri ortaya çıkarır. Yasal risklerin bir başka yönü de yasal düzenlemelerde meydana gelen bir değişikliliğin, kuruluşun faaliyetlerini olumsuz etkilemesi ve risk yaratmasıdır. Kuruluşlar, küreselleşmenin ve uluslararası faaliyetlerin artmasına bağlı olarak birden fazla yasal düzenlemeye uymak zorunda olması da bir risk getiriyor.

• Operasyonel risk

Bütün risklerden en eski olanı ve temel nitelikte olanı operasyonel risklerdir. Bu riskler, genel olarak piyasa ve kredi riski gibi finansal risklerin dışında kalan bütün risklerdir.

Önceleri operasyonel risk, bilgi sistemlerinin veya yapılan iç kontrollerin yetersiz olması yüzünden zarara uğrama riski olarak tanımlanmış. Daha sonra bu tanım genişletilerek, yetersiz veya başarısız iş süreçleri, çalışanlar, sistemler veya dış faktörlere bağlı olarak ortaya çıkan zarara uğrama riskidir denmiş. Uluslararası kabul gören bu tanıma göre operasyonel risklerin dört kaynağı bulunuyor: Çalışanlar, bilgi sistemleri, iş süreçleri ve dış olaylar.

Çalışanlardan kaynaklanan operasyonel riskler, çalışanların bilerek veya bilmeyerek yaptıkları faaliyetler yüzünden kuruluşun zarar görme riskidir.

Bilgi sistemlerinden kaynaklanan operasyonel riskler, iletişim hatlarının kesilmesi, yedekleme sistemindeki sorunlar veya yazılım hatalarından ortaya çıkan risklerdir.

İş süreçlerinden kaynaklanan operasyonel riskler, kuruluşun politika ve prosedürlerinin olmaması veya bunların eksik ve hatalı olması ya da yanlış şekilde uygulanması yüzünden meydana gelen risklerdir. Uygulama talimatlarının gerektirdiği formların doldurulmaması, belgelerin saklanmaması, müşteri şikayetlerinin dikkate alınmaması ve müşteri kayıpları yaşanması ve kuruluş içinde iletişim eksikliği bu riski yaratır.

Dış olaylardan kaynaklanan operasyonel riskler, kuruluş ile bir ilişkisi olmayan ve tamamen dış faktörler yüzünde ortaya çıkan risklerdir. Doğal felaketlerin yaşanması veya dışarıdan alınan hizmetlerin aksaması bu tür bir risktir. Bu risklerin gerçekleşme ihtimali düşük olsa da etkisi fazla olur.

Sonuç

Riskler yaşamın her anında var. Kuruluşlar için önemli olan, faaliyet gösterdikleri sektörlere göre risk haritalarını çıkarmaktır. Hangi risklerle yüz yüze olduklarını önceden belirlemeleri gerekir. Risk yönetimi çalışmalarının temelinde, risk analizi, risk derecelendirmesi ve risk işleme süreçleri bulunur. Derler ki, bir yumruk yendiğinde, bunun ne kadar sert olduğu değil, ne yönden geldiği önemlidir.

Incoming search terms:

- bireyselemeklilikbes.com

Yorum yapın