Repo Nedir Çeşitleri Nelerdir

Repo Nedir Çeşitleri Nelerdir

Repo Nedir Çeşitleri Nelerdir ?

Repo işlemi, bir finans şirketinin, genellikle bankaların, bir yatırımcıya, devlet tahvili veya hazine bonosu gibi sabit getirili bir menkul kıymeti satması, karşılığında bu menkul kıymetleri ileri bir tarihte ve önceden belirlenmiş olan bir fiyattan geri almak üzere anlaşma yapması işlemidir. Yani repo bir geri alım anlaşmasıdır.

Repo işlemleri birkaç şekilde yapılabilir:

Repo Çeşitleri

1. Düz repo

Yukarıda da anlatıldığı gibi, bir menkul kıymeti, belli bir fiyat üzerinden, belli bir tarihte geri almak taahhüdü ile yapılan bir satış işlemidir. Aslında repoya konu olan menkul kıymetler, bir şekilde teminat özelliği taşır. Repo işleminde kısa vadeli bir borç verme durumu söz konusudur. Bu işlemde repo yapan taraf parayı kullanan taraftır.

2. Gecelik repo

Bu tür repolarda vade bir gündür. Aksi konuşulmadığı takdirde valör aynı gündür. Takas işlemi ertesi gün yapılır. Eğer valör cuma gününe geliyorsa teslimat pazartesi olur. Repo piyasasında en fazla işlem bu tür repo işlemlerindedir. Bir nakit yönetim şekli olarak kullanılır.

3. Ters repo

Repo Nedir Çeşitleri Nelerdir
Repo Nedir Çeşitleri Nelerdir

Bu repo işleminde valörler farklıdır. Bir menkul kıymet, işlem başlangıç tarihindeki valörden alınır, işlem bitiş tarihindeki valörden geri satılır. Burada ters repo yapan taraf, parayı kullandıran taraftır ve geri satım taahhüdü ile menkul kıymetin alımını yapmaktadır.

Düz repo işleminde, menkul kıymet geri alınmak üzere satılıyordu. Ters repoda ise, menkul kıymet geri satılmak üzere alınıyor. Kısaca burada repo işlemi, borç veren açısından tanımlanıyor. Menkul kıymeti alan kişi borç vermiş olmakta ve aldığı menkul kıymeti belirlenen tarihte faiziyle birlikte geri vermektedir. Bu işlemde menkul kıymet vade boyunca teminat olma özelliğini korur. Menkul kıymet bir tarafın portföyünden çıkıyor ve karşı tarafın mülkiyetine geçiyor.

4. Fiktif (karşılıksız) repo

Bu tür repo işlemleri genellikle iki durumda söz konusu olur.

Repo işlemine konu menkul kıymet, kıymeti satan tarafın elinde değildir ama repo işlemi yapılıyor olabilir. Bu durumda menkul kıymet yerine sadece o kıymeti temsil eden makbuz veya dekont el değiştirmektedir.

Ya da aynı miktar ve aynı türdeki bir menkul kıymet, birden fazla kişiye birden fazla işlem yapılarak satılıyor olabilir. Bu şekilde açığa satış durumu ortaya çıkabilir. Bu durumda işlemlerden sadece biri gerçek sayılır. Diğeri ise fiktif olarak gerçekleştirilir.

Eğer bu tip repo işlemleri sıkça yapılırsa bundan piyasa ve ekonomi ciddi zarar görür. Karşılıksız para basmaktan bir farkı yoktur.

5. Açık repo

Açık repoda vade belirsizdir. Herhangi bir tarihte taraflardan biri veya her ikisi tarafından sözleşme sona erdirilebilir. Ayrıca işleme konu olan menkul kıymet ve nakit paranın günlük olarak değerlemesi yapılabilir.

6. Sürekli repo

Sürekli repo işlemlerinde ilk anlaşma sırasında tespit edilen vade sonunda taraflarından herhangi birinin ihbarı olmazsa repo kendiliğinden yenilenir. Bu repo türüne daha çok kısa vadeler üzerinden yapılan işlemlerde veya overnight işlemlerde rastlanır.

7. Esnek repo

Bu tür repo sözleşmelerinde, karşı tarafa, paranın bir kısmını önceden tesbit edilen vade ve koşullarda geri çekme hakkı tanınır. Bu durumda belli bir faiz oranından ödeme yapılacağı konusunda esneklik tanınır.

8. Vadeye kadar repo

Bu repo türünde vade sonu, repoya konu olan menkul kıymetin faiz ya da kupon ödeme günü ile aynıdır. Portföylerinde yüksek getirili menkul kıymet olan ancak bu kıymetleri elden çıkarmadan getirisinden yararlanmak isteyen yatırımcılar bu repo şeklini tercih eder.

Kısa vadeli getiri sağlamayı hedefleyen bir yatırım aracı olan repo, daha çok 1980’li yılların ikinci yarısında yabancı bankalar tarafından kullanılmaya başlanmış ve yaygınlaşmıştır.

Yorum yapın