Opsiyon-Opsiyonlar Nedir

Opsiyon-Opsiyonlar Nedir

Opsiyon-Opsiyonlar Nedir ?

Sermaye piyasalarında kullanılan bir sözleşme şeklidir. Opsiyonlar, tespit edilmiş bir kıymeti, önceden tespit edilen bir vadede ve önceden belirlenmiş bir fiyattan alıp satma hakkı veren bir sözleşmedir. Sözleşmeyi elinde bulunduran sözleşme konusu kıymeti alma veya satma hakkına sahiptir. Herhangi bir sorumluluk üstlenmiş değildir. Asıl sorumluluk sözleşmeyi satan, yani hazırlayan taraftadır. Onun sorumluluğu, sözleşmeyi elinde bulunduran taraf eğer vade tarihinde sözleşmede yazılı kıymeti sözleşmedeki koşullara uyarak almak veya satmak isterse doğar. İşte bu durumda sözleşmeyi satan taraf sözleşme hükümlerine uymak durumundadır. Opsiyonu satan taraf bu işlem sonucu bir prim elde etmektedir.

Özellikle belirsizliğin çok yüksek olduğu piyasalarda sözleşme üzerinden prim taleplerinin de yükseldiği görülür. Opsiyon fiyatlarını etkileyen temel faktörler şunlardır:

  • Vadeye kadar kalan gün sayısı
  • Risk taşımayan faiz oranları
  • Senedin spot piyasadaki fiyatı
  • Hisse senedi fiyatındaki değişkenlik
  • Kullanım fiyatı
  • Hisse senedindeki temettü durumu
Opsiyon-Opsiyonlar Nedir
Opsiyon-Opsiyonlar Nedir

Sözleşme konusu kıymeti alma hakkını kullanmaya call option, kıymeti satma hakkını kullanmaya ise put option denilir.

Opsiyon işlemleri bugün Borsa İstanbul, Vadeli İşlemler ve Opsiyon Piyasası’nda yapılır. Borsada, ekonomik ve finansal göstergeler ile sermaye piyasası araçları üzerine düzenlenmiş olan vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri işlem görmektedir. Borsa İstanbul, işlemlerin elektronik ortamda alınıp satılmasına olanak tanımaktadır.

Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası bünyesinde, üç farklı pazar bulunmaktadır:

  • Pay opsiyon ana pazarında sadece opsiyon sözleşmeleri işlem görür.
  • Endeks opsiyon ana pazarında da sadece opsiyon sözleşmeleri işlem görür.
  • Pay vadeli işlem ana pazarında ise vadeli işlem sözleşmeleri işlem görür.

Pay opsiyon ana pazarı, call option (alım) ve put option (satım) sözleşmelerinin işlem gördüğü piyasadır. Burada opsiyonu alan taraf, belli bir vadede ya da belli bir vadeye kadar, önceden tesbit edilen miktar, fiyat ve nitelikte bir varlığı alım veya satma hakkı elde eder. Opsiyonu satan taraf ise yine bu sözleşmeyi esas alarak sözleşme konusu varlığı almak veya satmak sorumluluğu taşır.

Endeks opsiyon ana pazarı, call option (alım) ve put option (satım) opsiyon sözleşmelerinin işlem gördüğü piyasadır. Bu pazarda ilk etapta BIST 30 endeksi opsiyon sözleşmeleri işlem görmektedir.

Pay vadeli işlemler ana pazarı ise futures (vadeli işlem) sözleşmelerinin işlem işlem gördüğü piyasadır. Bu sözleşmeler, tespit edilen bir tarihte, belirlenen miktar, fiyat ve nitelikte bir varlığı alma veya satma yükümlülüğü veren sözleşmelerdir.

Opsiyon sözleşmelerinin de avantajları ve bazı riskleri vardı. Profilleri, bu avantaj ve risklere uygun olan yatımıclara bu sermaye piyasası işlemi önerilmektedir.

Antik dönemlerde bile eski Yunan’da opsiyon işlemlerinin yapıldığını gösteren kayıtlara rastlanmıştır. Ünlü matematikçi Thales, astronomi bilgisini kullanarak, hava durumu ve ürün rekoltesi konusunda tahminlerde bulunmuştur. Örneğin Thales, zeytin rekoltesinin bir yıl sonra fazla olacağını tahmin ederek, bölgedeki zeytin işleme tesislerinin kullanım hakkını ucuz bir fiyata satın almıştır. Gerçekten o yıl çok fazla zeytin üretilmiş ve zeytin işleme tesislerine olan talep yükselmiştir. Bu durumda Thales, zeytin işleme tesislerinin kullanım hakkını satarak, iyi paralar kazanmıştır.

Yorum yapın