Aktüerya ve Aktüeryal Risk Nedir

Aktüerya ve Aktüeryal Risk Nedir

Aktüerya ve Aktüeryal Risk Nedir

Aktüerya bir bilim dalıdır. Hayat sigortacılığı ilk yapılmaya başlandığı yıllarda (1792) İngiltere’de ortaya çıkmıştır. Aktüerya, insanların yaşamlarını ve mal varlıklarını etkileyen ve önceden öngörülemeyen ve tesadüflere bağlı olaylarla ve bu olayların yarattığı mali etkiler ile ilgilenir. Aktüerya alanında çalışan kişilerin, çok güçlü bir matematiksel, istatistiksel ve finansal altyapıları olmaları gerekir. Aktüerya bilimi, sigortacılık, emeklilik ve uzun vadeli yatırımlar ile ilgili risk analizlerini, hesaplama ve tahmin yöntemlerini ve fiyatlandırma çalışmalarını içeren bilim dalıdır.
Bu tanımlardan hareketle, aktüerler, önceden tahmin edilemeyen olayların finansal risklerini değerlendiren, çözümler üreten ve bu çözümlerin uzun vadede sonuçlarını inceleyen uzman kişilerdir. Aktüerler, risk ölçümleri ve risk yönetimindeki stratejik çalışmaları ile, toplumun ekonomik ve fiziksel koşullarının iyileşmesine katkı sağlarlar. Bu çalışmalarında sadece bugünün koşullarını ve geçmişte yaşananları değil, gelecekte olması muhtemel olayları da hesaba katarak finansal belirsizlikleri değerlendirirler. Bu açıdan geliştirdikleri risk programları, çalıştıkları kuruluşlar açısından önemsenir.

Aktüerya ve Aktüeryal Risk Nedir
Aktüerya ve Aktüeryal Risk Nedir

Aktüerler, ekonominin farklı sektörlerinde görev yapabilseler de ağırlık olarak sigorta şirketleri, borkerlikler, ticari ve yatırım bankaları, eksperlik kuruluşları ve danışmanlık şirketleri gibi finansal hizmet sektöründe çalışırlar. Ama toplumda risk yönetimine en çok gereksinim duyan sektör sigorta sektörüdür. Aktüerler, sigorta şirketlerinde sigortacılık ürünlerinin oluşturulması sırasında, bu ürünlere ilişkin primlerin ve rezervlerin tespit edilmesi ve alınan primler karşılığında sigortalılara yapılacak hasar ödemelerinin hesaplanması açısından sigorta şirketinin aktüeryal dengesinin kurulmasında önemli bir rol üstlenirler.
Aktüerlik mesleğine giriş ve çalışma esaslarını düzenlemek ve aktüerlerin yetki, sorumluluk, yükümlülük ve niteliklerini tespit etmek amacı ile, Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından 2007 yılında Aktüerler Yönetmeliği hazırlanmış ve yayınlanmıştır. Ülkemizde, aktüerlik ile ilgili yapılacak bütün faaliyetleri kapsayan bu yönetmelik, Sigortacılık Kanunu ile Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu’na dayanılarak hazırlanmıştır.
Söz konusu yönetmelik, aktüerleri tanımlarken şu ifadeleri kullanmıştır:

  • Aktüerya, yatırım, istatistik, matematik, finansman ve demografi konularında çeşitli bilimsel teorileri kullanan
  • Prim, karşılık ve yatırım getirilerini hesaplayan
  • Her türlü tarife, tablo ve teknik esasları hazırlayan
  • Geleceğe yönelik teknik ve finansal tahminler yapan
  • Olası riskleri belirleyen ve bunların olumsuz etkilerini önleyecek tedbirler için önerilerde bulunan

Aktüerler bu faaliyetlerini yapabilmek için, Hazine Müsteşarlığı nezdinde tutulan sicile kayıtlı olmaları gerekmektedir.
1 Ekim 2015 tarihinde hayata geçecek olan Yıllık Gelir Sigortası ile birlikte aktüeryal risk konusu daha önemli hale gelmiştir. Bundan önce de gerçi aktüeryal risk vardı ve Bireysel Emeklilik Sistemi içinde yapılan hesaplamalarda, emeklilik hakkını elde eden kişilerin tercihleri doğrultusunda emekli maaşları hesaplanırken ya da ne kadar süre ile emekli maaşı verileceği hesaplanırken, mortalite tabloları dahil belli istatistik tabloları kullanılıyordu ve istatistiksel hesaplamalar yapılıyordu. Ancak yeni sigortacılık uygulaması ile ömür boyu emeklilik maaşı gündeme gelince konu daha bir ciddiyet kazandı. Sigorta şirketlerinin karşısında bugün iki türlü risk bulunmaktadır:

  • Aktüeryal risk: Sigortalı kişinin diyelim ki 75 yaşına kadar yaşayacağı planlandı, ama ya daha uzun süre yaşarsa?
  • Fonlama riski: Bu durumda sigorta şirketlerinin elinde, bu fonlamayı sağlayacak, uzun vadeli finansal araçlar olmalı. Ama bugün için bu araçlar yok.

Bu noktada Hazine Müsteşarlığı hazırlıklara başladı bile. Hazine Müsteşarlığı, Yıllık Gelir Sigortaları Yönetmeliği kapsamında sigorta şirketlerinin ve bireysel emeklilik şirketlerinin ihtiyaçlarını karşılamak amacı ile enflasyona endeksli bir tahvil çıkarmak için çalışmalarını yürütüyor. Bu konuda sektörde faaliyet gösteren sigorta şirketleri ve bireysel emeklilik şirketlerinden görüş ve öneriler topluyor.

Hazine Müsteşarlığı Sigortacılık Genel Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, amaçlarının Bireysel Emeklilik Sistemi’ni gerçekten emeklilik ve insanlara ömür boyu emeklilik maaşı sunan bir sistem haline getirmek olduğu ifade edilmiştir. Sektörden enflasyona endeksli tahvil ihracı için talep topladıkları ve henüz bu tahvilin faiz oranı ve vadesi konularının belli olmadığı söylenmiştir. Ayrıca yapılan açıklamada ülkemizde 65 yaş üstü nüfusun 35 yıl içinde gelişmiş ülkeler seviyesine (yüzde 14) çıkacağı belirtilmiştir.

Sigortacılık Sistemi’nde ve Bireysel Emeklilik Sistemi’nde aktüeryal riskin ne olduğu konusunda veya Bireysel Emeklilik Sistemi konusunda daha geniş bilgi sahibi olmak için, sorularınızı aşağıdaki yorum kısmından sitemiz yazarlarına iletebilirsiniz.

Yorum yapın